Vitamin K1 (Phylloquinone) Là Hoạt Chất Gì, Công Dụng Trong Dược Mỹ Phẩm

1. Giới thiệu tổng quan

Vitamin K1 (Phylloquinone) là một dạng tự nhiên của vitamin K, thuộc nhóm vitamin tan trong chất béo, đóng vai trò quan trọng trong quá trình đông máu, lành vết thương, và duy trì cấu trúc mạch máu khỏe mạnh. Trong lĩnh vực mỹ phẩm, Vitamin K1 được ứng dụng để giảm quầng thâm, mạch máu vỡ, bầm tím và cải thiện lưu thông vi mạch dưới da.
Nguồn gốc tự nhiên: có nhiều trong rau xanh (bông cải, cải xoăn, rau bina), dầu thực vật (đậu nành, hướng dương) và một số loại tảo. Ngoài ra, Vitamin K1 cũng có thể được tổng hợp bằng phương pháp hóa học.

---

2. Cấu trúc hóa học và đặc tính sinh học

• Công thức phân tử: C₃₁H₄₆O₂

• Tên hóa học: 2-Methyl-3-phytyl-1,4-naphthoquinone

• Cấu trúc: gồm nhân naphthoquinone và chuỗi isoprenoid phytyl, giúp vitamin K1 tan tốt trong lipid và dễ hấp thu qua da khi kết hợp cùng dầu hoặc chất dẫn xuất phospholipid.

• Đặc tính sinh học nổi bật:

  • Tham gia tổng hợp prothrombin và các yếu tố đông máu (II, VII, IX, X).

  • Ổn định, bền trong môi trường lipid nhưng kém bền với ánh sáng và kiềm.

  • Ở da, giúp củng cố mạch máu mao dẫn, giảm rò rỉ huyết tương, giảm sưng tím và viêm vi mạch.

---

3. Ứng dụng trong y học

• Điều trị rối loạn đông máu do thiếu vitamin K, đặc biệt ở trẻ sơ sinh.

• Giảm nguy cơ xuất huyết, tăng khả năng đông máu trong phẫu thuật hoặc chấn thương.

• Hỗ trợ điều trị bệnh lý mạch máu như giãn mao mạch, bầm tím mãn tính, và ban xuất huyết.

• Nghiên cứu tiêu biểu:

  • Rishavy et al., 2013 cho thấy Vitamin K1 tham gia hoạt hóa enzyme gamma-glutamyl carboxylase, giúp tổng hợp protein đông máu và protein bảo vệ mạch máu.

  • Matsuda et al., 2015 chứng minh rằng bôi ngoài da Vitamin K1 giúp giảm đáng kể vết bầm tím và đỏ sau laser điều trị mạch máu.

---

4. Ứng dụng trong mỹ phẩm

Vitamin K1 được ứng dụng trong các dòng mỹ phẩm chăm sóc da vùng mắt, điều trị mạch máu và phục hồi sau thẩm mỹ da liễu.
Công dụng chính:

• Giảm quầng thâm mắt: nhờ cải thiện vi tuần hoàn và tăng độ bền thành mạch.

• Giảm bầm tím, vết đỏ, và vỡ mao mạch: đặc biệt hiệu quả sau laser hoặc peel.

• Chống viêm nhẹ và làm dịu da: hỗ trợ quá trình hồi phục mô.

• Tăng khả năng hấp thu dưỡng chất khác: khi kết hợp với Vitamin C, E hoặc retinoid.
  → Thường có trong: kem mắt, serum phục hồi, kem sau peel/laser, và kem chống bầm tím.

---

5. Hiệu quả vượt trội của hoạt chất

• So với Vitamin K2 (menaquinone), Vitamin K1 dễ hấp thu và an toàn hơn cho da nhạy cảm.

• Hiệu quả nổi bật trong việc giảm quầng thâm mắt và phục hồi da sau điều trị thẩm mỹ.

• Hoạt động hiệp đồng với Vitamin C, E và retinol, giúp củng cố thành mạch và tăng tổng hợp collagen.

• Không gây kích ứng, phù hợp với mọi loại da kể cả da nhạy cảm.

---

6. Các nghiên cứu lâm sàng và khoa học

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23762975 – Matsuda et al.
  → Vitamin K1 2% giúp giảm bầm tím, đỏ da rõ rệt sau laser điều trị.

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23665905 – Abdul-Ghani et al.
  → Bổ sung vitamin K1 cải thiện vi tuần hoàn và giảm stress oxy hóa tế bào nội mô.

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21983149 – Rishavy MA et al.
  → Vitamin K1 kích hoạt enzyme carboxylase, cải thiện cấu trúc mô mạch.

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6792516 – Vermeer C et al.
  → Vai trò của vitamin K trong sức khỏe da, xương và mạch máu.

---

7. Tác dụng phụ và lưu ý khi sử dụng

• Vitamin K1 an toàn khi dùng ngoài da ở nồng độ ≤ 5%.

• Ít gây kích ứng, tuy nhiên không nên dùng cho người đang điều trị bằng thuốc chống đông máu (warfarin).

• Không nên bôi lên vết thương hở lớn hoặc da đang nhiễm trùng.

• Bảo quản tránh ánh sáng, nên dùng chai tối màu vì Vitamin K1 dễ bị phân hủy.

• Khi kết hợp với Vitamin C hoặc Retinol, nên dùng xen kẽ sáng/tối để tối ưu hiệu quả.

---

8. Thương hiệu mỹ phẩm hoặc sản phẩm ứng dụng

• Skinceuticals – Eye Balm: chứa Vitamin K1, Vitamin E, và chiết xuất soya giúp giảm quầng thâm.

• Avène – Cicalfate+ Repair Cream: dùng Vitamin K1 kết hợp sucralfate phục hồi da sau laser.

• Dermaceutic – K Ceutic Post-Treatment Cream: chứa Vitamin K1 1%, giúp phục hồi nhanh và giảm đỏ.

• La Roche-Posay – Redermic R Eyes: có Vitamin K1 và retinol, làm sáng vùng mắt và giảm nhăn.

---

9. Định hướng phát triển và xu hướng tương lai

• Nghiên cứu hiện nay tập trung phát triển dẫn xuất Vitamin K1 tan trong nước để tăng khả năng hấp thu qua da.

• Ứng dụng trong nano-liposome hoặc micro-emulsion để tăng ổn định và kiểm soát giải phóng hoạt chất.

• Xu hướng kết hợp Vitamin K1 với peptide, caffeine, và niacinamide trong sản phẩm giảm quầng thâm và sạm quanh mắt.

• Trong tương lai, Vitamin K1 có thể được ứng dụng trong mỹ phẩm điều trị mao mạch, rosacea và serum phục hồi vi tuần hoàn.

---

10. Kết luận

Vitamin K1 (Phylloquinone) là hoạt chất đa tác dụng và an toàn, mang lại lợi ích vượt trội trong điều hòa tuần hoàn máu dưới da, giảm quầng thâm, bầm tím và viêm vi mạch.
Ngoài giá trị y học, Vitamin K1 ngày càng được ứng dụng trong mỹ phẩm chuyên sâu nhờ khả năng phục hồi sau peel/laser, củng cố thành mạch và làm dịu da nhạy cảm.
Với xu hướng công nghệ bào chế mới, Vitamin K1 được kỳ vọng trở thành thành phần vàng trong các dòng sản phẩm chăm sóc vùng mắt và phục hồi chuyên nghiệp.

---

11. Nguồn tham khảo

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23762975 – Matsuda et al.

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23665905 – Abdul-Ghani et al.

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21983149 – Rishavy MA et al.

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6792516 – Vermeer C et al.

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15796701 – Darr D et al.