Poria Cocos Rhizome Extract Là Hoạt Chất Gì, Công Dụng Trong Dược Mỹ Phẩm

1. Giới thiệu tổng quan

Poria Cocos Rhizome Extract là tên gọi chưa thật chính xác, vì Poria cocos là nấm, không phải thực vật có thân rễ/rhizome. Trong mỹ phẩm và tài liệu nguyên liệu, tên phù hợp hơn là Poria Cocos Extract hoặc Poria Cocos Sclerotium Extract. Thành phần này thường được chiết từ hạch nấm Phục linh, có nguồn gốc tự nhiên.

2. Cấu trúc hóa học và đặc tính sinh học

Poria Cocos Extract là phức hợp nhiều hoạt chất, nổi bật gồm polysaccharide và triterpenoid. Polysaccharide, đặc biệt là beta-glucan và polysaccharide nấm, liên quan đến khả năng giữ ẩm, chống oxy hóa, điều hòa miễn dịch và kháng viêm. Triterpenoid dạng lanostane và 3,4-seco-lanostane là nhóm chất quan trọng trong tác dụng sinh học của Poria cocos.

3. Ứng dụng trong y học

Trong y học cổ truyền Đông Á, Poria cocos được dùng để hỗ trợ lợi tiểu, giảm phù, an thần và tiêu hóa. Nghiên cứu hiện đại ghi nhận Poria cocos có tiềm năng ở các hướng bảo vệ thận, kháng viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ chuyển hóa và điều hòa miễn dịch. Một tổng quan trên Acta Pharmacologica Sinica cho thấy triterpenoid trong Poria cocos và lớp bề mặt của nó đóng góp vào tác dụng lợi tiểu và bảo vệ thận.

4. Ứng dụng trong mỹ phẩm

Trong mỹ phẩm, thành phần này thường được dùng với chức năng skin conditioning, tức hỗ trợ duy trì tình trạng da khỏe mạnh.

Công dụng chính gồm: làm dịu da nhạy cảm, hỗ trợ dưỡng ẩm, giảm khô căng, hỗ trợ hàng rào bảo vệ da, chống oxy hóa và hỗ trợ chống lão hóa nhẹ. Một nghiên cứu trên tế bào sừng người cho thấy chiết xuất Poria cocos có thể tăng biểu hiện Aquaporin-3, yếu tố liên quan đến giữ nước và glycerol trong biểu bì.

5. Hiệu quả vượt trội của hoạt chất

Điểm mạnh của Poria Cocos Rhizome Extract là dịu nhẹ và đa tác dụng. So với hyaluronic acid, hoạt chất này không chỉ hỗ trợ giữ nước mà còn có thêm tiềm năng kháng viêm và chống oxy hóa. So với retinol hoặc acid tẩy da chết, Poria cocos ít gây kích ứng hơn, phù hợp hơn với công thức phục hồi và da nhạy cảm.

Hoạt chất này có thể phối hợp tốt với niacinamide, panthenol, ceramide, beta-glucan, peptide và hyaluronic acid.

6. Các nghiên cứu lâm sàng và khoa học

Các nghiên cứu hiện có chủ yếu là nghiên cứu tế bào, động vật và tổng quan dược lý; dữ liệu lâm sàng trực tiếp trên da người còn hạn chế.

Nghiên cứu trên tế bào HaCaT cho thấy chiết xuất ethanol từ hạch nấm Poria cocos kích thích Aquaporin-3 thông qua đường tín hiệu PI3K/Akt/mTOR, gợi ý tiềm năng dưỡng ẩm và hỗ trợ hàng rào biểu bì.

Tổng quan năm 2024 trên RSC Advances cho thấy polysaccharide Poria cocos là nhóm hoạt chất quan trọng, có tiềm năng ứng dụng trong y học nhưng vẫn cần làm rõ thêm quan hệ giữa cấu trúc và hoạt tính.

Một tổng quan đa chiều về Poria cocos ghi nhận các tác dụng dược lý như lợi tiểu, bảo vệ gan, kháng viêm, chống oxy hóa, chống u và hỗ trợ đái tháo đường; đồng thời nhắc đến tiềm năng ứng dụng trong dược mỹ phẩm.

7. Tác dụng phụ và lưu ý khi sử dụng

Poria Cocos Extract nhìn chung khá dịu trong mỹ phẩm. Tuy nhiên, người dị ứng với nấm nên thử trước trên vùng da nhỏ. Da quá nhạy cảm vẫn có thể kích ứng nhẹ. Không nên tự dùng dạng uống liều cao nếu đang mang thai, cho con bú, dùng thuốc lợi tiểu, thuốc chống đông hoặc đang điều trị bệnh nền.

8. Thương hiệu mỹ phẩm hoặc sản phẩm ứng dụng

Tên Poria Cocos Rhizome Extract ít gặp trong công thức thực tế; sản phẩm thường ghi Poria Cocos Extract hoặc Poria Cocos Sclerotium Extract. Một số sản phẩm/nhãn hàng được cơ sở dữ liệu thành phần ghi nhận có Poria Cocos Extract gồm Cosmed Intensive Moisturizing Cream, Deconstruct Anti Dandruff Serum, Kama Ayurveda Anti Acne Cleansing Foam, Missha Ye Hyeon Jin Bon Toner, Rituals Sensational Soft Cleanser.

Các nguyên liệu thương mại liên quan gồm SyriCalm™ CLR, SyriCalm™ CLR (PC) và ViaPure® Poria.

9. Định hướng phát triển và xu hướng tương lai

Poria Cocos Extract phù hợp với xu hướng mushroom skincare và dược mỹ phẩm phục hồi. Hướng phát triển tiềm năng gồm chuẩn hóa hàm lượng polysaccharide/triterpenoid, ứng dụng công nghệ lên men, phát triển sản phẩm cho da nhạy cảm, sản phẩm sau treatment và công thức phục hồi hàng rào da.

10. Kết luận

Poria Cocos Rhizome Extract nên được hiểu chính xác hơn là chiết xuất từ hạch nấm/sclerotium hoặc sinh khối Poria cocos, không phải chiết xuất thân rễ thực vật. Hoạt chất này giàu polysaccharide và triterpenoid, có tiềm năng trong mỹ phẩm nhờ khả năng làm dịu, dưỡng ẩm, chống oxy hóa và hỗ trợ hàng rào da. Giá trị chính nằm ở tính dịu nhẹ, đa tác dụng và phù hợp với dược mỹ phẩm phục hồi da nhạy cảm.

Nguồn tham khảo

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9484496/ — Sung-Gu Park, Il-Joo Jo, Seol-A Park, Min-Cheol Park, Yeun-Ja Mun

https://pubs.rsc.org/en/Content/ArticleLanding/2024/RA/D4RA04005H — Laiqing Deng, Gangliang Huang

https://www.nature.com/articles/s41401-024-01404-7 — Zhi-yuan Guo, Xin Wu, Shui-juan Zhang, Jian-hua Yang, Hua Miao, Ying-yong Zhao

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378874125005537 — tác giả theo ScienceDirect

https://www.specialchem.com/cosmetics/inci-ingredients/poria-cocos-extract — SpecialChem